“Khi ngứa trở thành bệnh…”

Cơn ngứa trong sẩn cục không chỉ là cảm giác khó chịu thông thường, mà còn là một “vòng xoáy bệnh lý”. Gãi ngứa làm tổn thương da, kích thích giải phóng các chất trung gian gây viêm, từ đó làm tăng cảm giác ngứa, dẫn đến gãi nhiều hơn. Sự ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống không chỉ giới hạn ở giấc ngủ và sinh hoạt hàng ngày. Ngứa ngáy dai dẳng có thể gây ra stress, lo âu, thậm chí là trầm cảm, ảnh hưởng đến các mối quan hệ xã hội và hiệu suất công việc. Đối với người đái tháo đường, nguy cơ biến chứng không chỉ giới hạn ở nhiễm trùng da. Đường huyết cao còn có thể làm suy giảm chức năng thần kinh, dẫn đến ngứa do bệnh lý thần kinh ngoại biên, khiến tình trạng sẩn cục trở nên phức tạp hơn.

Vừa qua, phòng khám chuyên khoa Da liễu – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã tiếp nhận và điều trị cho một trường hợp bệnh nhân nữ, 56 tuổi tại phường Hoành Bồ, Hạ Long. Bệnh nhân có tiền sử đái tháo đường type 2 nhưng không điều trị. Qua chia sẻ bệnh nhân cho biết mới đầu chỉ bị ngứa nhẹ, sau đó lan ra khắp người. Do chủ quan, không đi khám nên những vết ngứa khi gãi nhiều trở nên dày sừng, tím, sẩn cục và thâm đen lại, mức độ ngứa cũng nhiều hơn. Việc để bệnh trở nên nghiêm trọng không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn ảnh hưởng đến khả năng điều trị và thời gian phục hồi sau tổn thương da của người bệnh.

Vết ngứa của người bệnh khi gãi nhiều trở nên dày sừng, tím, sẩn cục và thâm đen lại, rải rác khắp cơ thể

Sẩn cục đặc trưng bởi các nốt sẩn nhỏ, cứng, màu đỏ hoặc nâu, thường xuất hiện ở chân, tay và thân mình. Các nốt sẩn trong sẩn cục có thể thay đổi về kích thước và hình dạng, từ những nốt nhỏ li ti đến những mảng sẩn lớn hơn. Sự phân bố của các nốt sẩn cũng có thể khác nhau tùy thuộc vào từng cá nhân. Cơn ngứa ngáy dữ dội, đặc biệt là vào ban đêm, khiến người bệnh không thể kiềm chế việc gãi, dẫn đến các vết xước, nhiễm trùng da và da trở nên khô ráp, dày sừng. Cơn ngứa về đêm có thể liên quan đến sự thay đổi nồng độ cortisol trong cơ thể. Cortisol được biết đến là một hormone có tác dụng kháng viêm, và nồng độ của nó thường giảm vào ban đêm, khiến cho tình trạng viêm và ngứa trở nên trầm trọng hơn. Nhiễm trùng da thứ phát do gãi ngứa có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như viêm mô tế bào, áp xe, thậm chí là nhiễm trùng huyết. Đối với người đái tháo đường, nguy cơ này càng tăng cao do hệ miễn dịch suy yếu. Hiện tượng da trở nên khô ráp, dày sừng được gọi là lichen hóa. Đây không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn là nỗi ám ảnh dai dẳng, ảnh hưởng đến giấc ngủ, tâm lý và sinh hoạt hàng ngày của người bệnh.

Bác sĩ CKI. Bùi Thị Hoài, Khoa Da liễu – Phòng chống mù lòa tại cộng đồng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh thăm khám da cho bệnh nhân

Bác sĩ CKI. Bùi Thị Hoài, Khoa Da liễu – Phòng chống mù lòa tại cộng đồng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cho biết: “Nguyên nhân chính xác gây ra sẩn cục vẫn chưa được xác định rõ ràng, nhưng các yếu tố như phản ứng dị ứng, rối loạn hệ miễn dịch, di truyền, bệnh lý nền và tâm lý đều góp phần vào sự phát triển của bệnh. Việc chẩn đoán sẩn cục thường dựa trên các triệu chứng lâm sàng và tiền sử bệnh của bệnh nhân. Trong một số trường hợp, sinh thiết da có thể được thực hiện để loại trừ các bệnh lý khác. Việc điều trị sẩn cục tập trung vào việc giảm ngứa, giảm viêm và ngăn ngừa tái phát.”

Sẩn cục có thể trở nên đặc biệt nguy hiểm khi xảy ra ở bệnh nhân đái tháo đường. Hệ miễn dịch suy yếu và khả năng phục hồi vết thương kém ở người bệnh đái tháo đường làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da nghiêm trọng khi mắc thêm sẩn cục. Đường huyết cao tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da. Các vết xước do gãi ngứa tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập, dẫn đến nhiễm trùng da thứ phát, thậm chí là các biến chứng như viêm mô tế bào, áp xe hoặc nhiễm trùng huyết. Bệnh lý thần kinh ngoại biên do đái tháo đường có thể làm giảm cảm giác ở bàn chân, khiến cho người bệnh không nhận ra các vết xước hoặc tổn thương da, dẫn đến nhiễm trùng nặng hơn. Khả năng phục hồi vết thương kém ở người đái tháo đường có thể kéo dài thời gian điều trị nhiễm trùng da, tăng nguy cơ biến chứng. Ngoài ra, đái tháo đường có thể làm trầm trọng thêm tình trạng ngứa ngáy của sẩn cục, tạo ra một vòng luẩn quẩn khó kiểm soát. Việc kiểm soát đường huyết không tốt cũng làm chậm quá trình lành vết thương và kéo dài thời gian điều trị. Một số loại thuốc điều trị đái tháo đường có thể gây khô da, làm tăng nguy cơ ngứa và kích ứng da, khiến tình trạng sẩn cục trở nên tồi tệ hơn.

Do đó, việc quản lý đồng thời cả hai bệnh là vô cùng quan trọng, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ da liễu và bác sĩ nội tiết. Việc kiểm soát đường huyết tốt không chỉ giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng da mà còn cải thiện chức năng miễn dịch và tăng cường khả năng phục hồi vết thương. Khuyến cáo một số biện pháp phòng và điều trị bệnh, bác sĩ Hoài cho biết: “Bệnh nhân đái tháo đường mắc sẩn cục cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị, kiểm soát đường huyết tốt, chăm sóc da đúng cách và theo dõi chặt chẽ các dấu hiệu bất thường. Chăm sóc da đúng cách bao gồm việc giữ ẩm da, tránh sử dụng các sản phẩm gây kích ứng da, và bảo vệ da khỏi các tác nhân gây hại từ môi trường. Bệnh nhân cần được giáo dục về các dấu hiệu của nhiễm trùng da, chẳng hạn như sưng, đỏ, nóng, đau, và chảy mủ. Khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cần đến gặp bác sĩ ngay lập tức. Việc theo dõi và điều trị các biến chứng của bệnh đái tháo đường cũng rất quan trọng, vì chúng có thể ảnh hưởng đến tình trạng sẩn cục.”

“Khi ngứa trở thành bệnh” không chỉ là câu chuyện về sự khó chịu mà còn là lời cảnh báo về những nguy cơ tiềm ẩn. Việc hiểu rõ về sẩn cục và các biến chứng của nó, đặc biệt là ở bệnh nhân đái tháo đường, là vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Thanh Nga (CDC)