CẢNH BÁO BỆNH DO VIRUS NIPAH – NGUY HIỂM & CÓ TỶ LỆ TỬ VONG CAO

Virus Nipah là một virus nguy hiểm hiếm gặp, có thể gây viêm não và viêm phổi nặng, với tỷ lệ tử vong cao nếu không được phát hiện và chăm sóc kịp thời.

Tính đến ngày 29/01/2026, tại Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh. Tuy nhiên, chúng ta không được chủ quan và cần có các thông tin cơ bản để phòng bệnh cho cá nhân và gia đình như sau:

Virus Nipah thuộc họ Paramyxoviridae, chi Henipavirus. Ổ chứa tự nhiên: dơi ăn quả; có thể lây sang người và người– người. Gây bệnh nặng: viêm não, bệnh hô hấp cấp. Chưa có vắc xin, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu do vậy chủ yếu điều trị triệu chứng, hồi sức.

Vi rút có vỏ lipid nên nhạy cảm với các yếu tố lý – hóa trong môi trường. Vi rút có thể bị bất hoạt ở 60°C trong 60 phút và dễ bị tiêu diệt bởi các chất sát khuẩn, tẩy rửa thông dụng như cồn 70°, xà phòng, Cloramin B và các chất tẩy rửa thông thường.

Về khả năng tồn tại trong tự nhiên, trong điều kiện môi trường ẩm ướt, vi rút có thể tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định, bao gồm trong nhựa cây chà là tươi và trên bề mặt trái cây bị nhiễm do tiếp xúc với nước bọt, nước tiểu hoặc phân của động vật, đặc biệt là dơi.

Bệnh có biểu hiện lâm sàng đa dạng, mức độ từ nhẹ đến nặng. Đáng lưu ý, bệnh có thể diễn biến nhanh và tỷ lệ tử vong cao. Trong giai đoạn khởi phát, triệu chứng thường không đặc hiệu, bao gồm sốt, đau đầu, ho, đau họng và khó thở. Khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh có thể xuất hiện viêm não, phù não và các triệu chứng thần kinh nghiêm trọng như rối loạn ý thức, lú lẫn, buồn ngủ hoặc co giật. Một số trường hợp có thể tiến triển nhanh đến hôn mê trong vòng 24–48 giờ.

Các nhóm có nguy cơ phơi nhiễm cao bao gồm: (i) người làm việc trong lĩnh vực chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ lợn; (ii) thành viên gia đình và người trực tiếp chăm sóc bệnh nhân; và (iii) nhân viên y tế tham gia khám bệnh, điều trị và chăm sóc người bệnh. Ngoài ra, nguy cơ cũng gia tăng ở những người tiêu thụ nhựa cây chà là tươi hoặc các đồ uống được chế biến từ nhựa cây chà là (kể cả dạng lên men). Bên cạnh đó, những người làm việc hoặc sinh hoạt tại các khu vực có dơi Pteropus thường xuyên trú ngụ cũng thuộc nhóm nguy cơ do khả năng tiếp xúc với nguồn lây từ động vật.

Các Biện pháp phòng bệnh cho cộng đồng

• Không ăn trái cây rơi xuống đất, trái cây có dấu hiệu bị dơi cắn.
• Không uống nhựa cây thô chưa đun sôi.
• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, ăn chín, uống sôi.
• Hạn chế tiếp xúc với động vật nghi nhiễm bệnh.
• Khi có sốt cao, đau đầu, rối loạn ý thức sau tiếp xúc nguy cơ đến cơ sở y tế ngay.
• Tuân thủ hướng dẫn phòng chống dịch của ngành y tế.