Chăm sóc sức khỏe tâm thần người cao tuổi

Vì sao cần quan tâm đến sức khỏe tâm thần ở người cao tuổi?

Người cao tuổi thường phải đối diện với nhiều thay đổi: sức khỏe thể chất suy giảm, con cháu trưởng thành và bận rộn, bạn bè cùng lứa dần ít đi… Những điều này có thể khiến họ dễ cảm thấy cô đơn, buồn chán, lo âu hoặc mất hứng thú trong cuộc sống.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 15% người từ 60 tuổi trở lên mắc một rối loạn tâm thần, trong đó trầm cảm và lo âu là phổ biến nhất. Việc chăm sóc sức khỏe tâm thần giúp người cao tuổi sống vui, sống khỏe và duy trì chất lượng cuộc sống tốt hơn.

Những biểu hiện tâm lý thường gặp ở người cao tuổi

• Cô đơn  mong được quan tâm: Con cháu bận rộn khiến người cao tuổi cảm thấy bị lãng quên, khao khát được chăm sóc và tiến nhận.

• Dễ tủi thân: Khi phụ thuộc nhiều vào con cháu hoặc giảm khả năng sinh hoạt, họ có thể cảm thấy chán nản, mặc cảm, bị “bỏ rơi”.

• Hay nói nhiều / dễ trầm cảm: Mong chia sẻ kinh nghiệm, nỗi niềm, đôi khi do bất mãn với cuộc sống hay những ước mơ chưa thực hiện được, dẫn đến trầm cảm nhẹ.

• Tính nóng nảy, dễ tự ái: Do thay đổi vị thế trong gia đình, mất vai trò chủ động, sức khỏe suy giảm, nên dễ tức giận, cảm thấy bị thiếu tôn trọng.

• Đa nghi: Suy nghĩ quá mức, nhạy cảm với những chuyển biến xung quanh, sợ bị tổn thương.

• Lo sợ cái chết: Dù là điều tự nhiên, người cao tuổi vẫn có lúc sợ phải đối mặt với sự mất mát, cái chết; đôi khi họ bàn chuyện hậu sự hoặc né tránh chủ đề này.

• Nguy cơ tai nạn, sức khỏe kém hơn: Suy yếu khung xương, phản xạ chậm dễ dẫn đến ngã; hệ miễn dịch giảm khiến dễ mắc bệnh, nhất là bệnh mãn tính hoặc lây nhiễm.

Những dấu hiệu này kéo dài có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần và thể chất, cần được phát hiện sớm.

Bí quyết chăm sóc sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

     Duy trì lối sống lành mạnh

• Ăn uống cân đối, nhiều rau xanh, hạn chế rượu bia và thuốc lá.

• Vận động nhẹ nhàng: đi bộ, tập dưỡng sinh, yoga hoặc thái cực quyền.

     Giữ kết nối xã hội

• Tham gia câu lạc bộ người cao tuổi, sinh hoạt cộng đồng.

• Gặp gỡ bạn bè, trò chuyện cùng con cháu, chia sẻ cảm xúc.

     Chăm sóc tinh thần

• Duy trì sở thích: đọc sách, trồng cây, nghe nhạc, làm việc thủ công.

• Thực hành thư giãn: thiền, hít thở sâu, viết nhật ký.

     Khám sức khỏe định kỳ

• Kiểm tra sức khỏe thể chất và tâm thần thường xuyên.

• Khi có dấu hiệu trầm cảm, lo âu, sa sút trí tuệ… cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và hỗ trợ.

Gia đình là chỗ dựa tinh thần quan trọng nhất. Việc dành thời gian lắng nghe, chia sẻ và khuyến khích người cao tuổi tham gia hoạt động có ý nghĩa sẽ giúp họ cảm thấy được yêu thương, trân trọng và gắn bó. Sức khỏe tâm thần cũng quan trọng như sức khỏe thể chất. Hãy cùng chung tay chăm sóc tinh thần cho người cao tuổi để họ có một tuổi già hạnh phúc, an nhiên và đầy ý nghĩa.

Bs. Phương Anh (CDC)