Vai trò của xét nghiệm nhiễm mới HIV trong kiểm soát dịch bệnh

Ngày 09/6/2021, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ký Quyết định số 2834/QĐ-BYT về việc Ban hành Hướng dẫn thực hiện xét nghiệm phát hiện nhiễm mới HIV và sử dụng số liệu xét nghiệm phát hiện nhiễm mới HIV trong phòng chống HIV/AIDS. Hướng dẫn này quy định phương pháp và kỹ thuật thực hiện xét nghiệm phát hiện nhiễm mới HIV đồng thời sử dụng kết quả xét nghiệm phát hiện nhiễm mới HIV trong tăng cường tư vấn xét nghiệm cho bạn tình, bạn chích chung của ca nhiễm mới HIV và cung cấp bằng chứng để đề xuất, triển khai các can thiệp dự phòng và điều trị phù hợp.

Xét nghiệm sàng lọc HIV trước sinh tại bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh

Nhiễm mới HIV là tình trạng nhiễm HIV được xác định sau khi HIV xâm nhập vào cơ thể đến trước 12 tháng hoặc xác định theo các dấu ấn sinh học quan sát được. Xét nghiệm phát hiện nhiễm mới HIV: là phương pháp áp dụng các kỹ thuật xét nghiệm HIV để phân biệt một trường hợp đã khẳng định HIV dương tính là nhiễm mới hoặc nhiễm lâu.

Phương pháp phát hiện nhiễm mới HIV bao gồm: Xét nghiệm nhiễm mới HIV bằng sinh phẩm nhanh (sử dụng sinh phẩm nhanh để xét nghiệm sàng lọc phát hiện nhiễm mới HIV trong các mẫu đã được khẳng định HIV dương tính) và phương cách xét nghiệm nhiễm mới HIV (là sự kết hợp kết quả của một hay nhiều xét nghiệm khác nhau hoặc kết hợp kết quả các xét nghiệm với các thông tin lâm sàng để phân loại một trường hợp đã nhiễm HIV là nhiễm mới hay nhiễm lâu).

Xét nghiệm HIV giúp người nhiễm HIV sớm phát hiện tình trạng bệnh và sớm tiếp cận điều trị HIV

Xét nghiệm HIV giúp người nhiễm HIV sớm phát hiện tình trạng bệnh và sớm tiếp cận điều trị HIV , cụ thể như sau: Đáp ứng ở cấp độ quần thể: cung cấp dữ liệu cấp độ quần thể về nhiễm mới HIV để phân tích nhóm có hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV, xác định điểm nóng cần lập kế hoạch dự phòng và đáp ứng y tế công cộng. Đáp ứng ở cấp độ cá nhân: giúp nhân viên y tế xác định ưu tiên và tư vấn tăng cường, hiệu quả trong việc tìm ra các ca nhiễm HIV khác, kết hợp đồng bộ việc chăm sóc điều trị ngay, can thiệp dự phòng, chuyển gửi ưu tiên và giám sát chủ động.

Việc thực hiện tư vấn và xét nghiệm phát hiện nhiễm mới HIV dựa trên các nguyên tắc: Tư vấn xét nghiệm phát hiện nhiễm mới HIV được lồng ghép vào quy trình cung cấp dịch vụ tư vấn xét nghiệm HIV tại cơ sở y tế cho tất cả các đối tượng xét nghiệm HIV; Xét nghiệm phát hiện nhiễm mới HIV chỉ được thực hiện tại các cơ sở y tế được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện khẳng định các trường hợp HIV dương tính theo quy định và với các mẫu đã có kết quả khẳng định HIV dương tính do cơ sở y tế gửi; Không nên thực hiện xét nghiệm nhiễm mới HIV đối với người có hành vi nguy cơ cao đang điều trị PrEP, người đã có kết quả xét nghiệm khẳng định HIV dương tính từ 01 năm trở lên; người nhiễm HIV đã từng hoặc đang điều trị ARV từ 01 tháng trở lên; Người nhiễm HIV có các biểu hiện lâm sàng của việc nhiễm trùng cơ hội, nhiễm HIV ở giai đoạn 3 hoặc 4.

CDC Quảng Ninh tổ chức các lớp tập huấn về Tư vấn xét nghiệm HIV cho cán bộ y tế chuyên trách

Ngoài ra, xét nghiệm nhiễm mới HIV được thực hiện theo trình tự: Xét nghiệm khẳng định HIV; Xét nghiệm phát hiện nhiễm mới HIV bằng sinh phẩm nhanh; Xét nghiệm tải lượng HIV; Nhận kết quả tải lượng HIV; Phân tích biện luận kết quả xét nghiệm nhiễm mới HIV; Ghi chép kết quả xét nghiệm nhiễm mới HIV. Bên cạnh đó, dữ liệu nhiễm mới HIV được quản lý theo từng trường hợp, phân tích báo cáo sử dụng theo hệ thống quản lý dữ liệu tuân thủ tính bảo mật thông tin. Các cơ sở xét nghiệm tham gia vào quá trình xét nghiệm phát hiện nhiễm mới HIV có trách nhiệm cập nhật dữ liệu ngay sau khi có kết quả xét nghiệm và không thông báo và không trả kết quả xét nghiệm phát hiện nhiễm mới HIV cho khách hàng làm xét nghiệm.

CDC Quảng Ninh là đơn vị xét nghiệm khẳng định HIV trên địa bàn tỉnh

Thực hiện theo Quyết định số 2834/QĐ-BYT của Bộ Y tế ngày 09/6/2021 về việc Ban hành Hướng dẫn thực hiện xét nghiệm phát hiện nhiễm mới HIV và sử dụng số liệu xét nghiệm phát hiện nhiễm mới HIV trong phòng chống HIV/AIDS, hiện nay tại tỉnh Quảng Ninh triển khai xét nghiệm nhiễm mới HIV cho tất cả các khách hàng đồng ý xét nghiệm và có kết quả xét nghiệm khẳng định HIV dương tính, đặc biệt là nhóm có hành vi nguy cơ cao. Trong giai đoạn 2021-2024, tỉnh Quảng Ninh đã thực hiện được 270 mẫu xét nghiệm nhiễm mới, trong đó chưa ghi nhận ca nhiễm mới nào và vẫn còn tình trạng người bệnh không đồng ý làm xét nghiệm. Nhằm tiếp tục dự phòng lây nhiễm và triển khai các giải pháp ngăn chặn sự gia tăng nhiễm mới HIV thì xét nghiệm phát hiện nhiễm mới là quan trọng và cần được tư vấn, tuyên truyền rộng rãi hơn nữa để người bệnh hiểu và sẵn sàng tham gia làm xét nghiệm nhiễm mới.

Hoàng Yến – CDC Quảng Ninh