Nỗ lực vì một Quảng Ninh không còn mất cân bằng giới tính khi sinh

Thời gian qua, các địa phương trong tỉnh đã nỗ lực thực hiện nhiều giải pháp để từng bước ổn định tỷ số giới tính khi sinh; trong đó lồng ghép với thực hiện công tác bình đẳng giới trên địa bàn. Tập huấn nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho các cấp lãnh đạo đảng, chính quyền, ban, ngành, đoàn thể, những người có uy tín trong cộng đồng về hệ lụy của mất cân bằng giới tính luôn được tăng cường. Mỗi năm, tỉnh và các địa phương, sở, ngành tổ chức gần 300 buổi tập huấn cho hơn 25.000 lượt người về công tác bình đẳng giới và mất cân bằng giới tính khi sinh, các yếu tố ảnh hưởng đến giới tính khi sinh, hậu quả của mất cân bằng giới tính.

Trung tâm Y tế thành phố Hạ Long tập huấn cho các cộng tác viên dân số tại các xã/phường tại Hạ Long

Cách thức tuyên truyền về giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh được đa dạng hóa, từ tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, các trang web, pano, áp phích, tờ rơi, hệ thống loa, đài, đến tổ chức các đợt tuyên truyền miệng, sân khấu hóa…Đặc biệt, 100% nam, nữ thanh niên trước khi kết hôn được tuyên truyền, tư vấn về giới tính khi sinh.

Ngoại khóa về mất cân bằng giới tính khi sinh tại Trường THPT Hoành Mô, huyện Bình Liêu

Các địa phương còn duy trì, thành lập các Câu lạc bộ như: Câu lạc bộ phụ nữ không sinh con thứ ba giúp nhau phát triển kinh tế gia đình; Câu lạc bộ phụ nữ gia đình sinh con một bề là gái… để lồng ghép tuyên truyền các nội dung về giới và giới tính khi sinh vào các buổi sinh hoạt Câu Lạc bộ.

Sinh hoạt tại Câu lạc bộ giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh phường Hải Yên, thành phố Móng Cái

Chị Nguyễn Thị Hương Linh, Trưởng phòng Dân số – Truyền thông giáo dục sức khỏe, Trung tâm Y tế thành phố Hạ Long cho biết: “Hàng năm, thực hiện chương trình công tác thì Phòng Dân số – Truyền thông Giáo dục sức khỏe nhấn mạnh tập trung tuyên truyền, tư vấn, vận động nhằm nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi về kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh với nhiều hình thức như truyền thông nhóm nhỏ thông qua mạng lưới cộng tác viên của thôn, khu phố; tuyên truyền trên các thông tin đại chúng, trên các trang mạng zalo, facebook, cổng thông tin điện tử của đơn vị tạo dư luận xã hội hưởng ứng công tác kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh và phê phán các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi. 33/33 trạm y tế xã, phường đều thực hiện ký giấy cam kết không phổ biến thông tin và thực hiện các dịch vụ liên quan đến lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức. Trung tâm cũng đã phối hợp với Liên đoàn lao động thành phố tổ chức 5 buổi truyền thông cho công nhân lao động tại Khu công nghiệp Cái Lân. Thực hiện chủ trương của Đảng, đường lối chính sách pháp luật của Nhà nước về công tác dân số, chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình; tuyên truyền về giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; lồng ghép hiệu quả trong Tháng công nhân và ngày thành lập Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam 20-10. Phối hợp với Hội liên hiệp Phụ nữ thực hiện tuyên truyền 5 buổi tại cộng đồng thu hút hàng trăm cán bộ, hội viên tham gia”.

Bên cạnh đó, hàng năm Sở Y tế còn phối hợp với các sở, ngành, địa phương tổ chức nhiều đợt khám bệnh cho người dân ở các xã vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, qua đó lồng ghép tuyên truyền, phổ biến các quy định của Nhà nước về cấm lựa chọn giới tính thai nhi…Sở chỉ đạo Chi cục Dân số – Kế hoạch hóa gia đình biên soạn các sản phẩm truyền thông: Ấn phẩm, tờ rơi, pano, áp phích, khẩu hiệu, băng, đĩa về giảm mất cân bằng giới tính để cấp phát cho cơ sở làm tài liệu, phương tiện tuyên truyền cho cộng đồng.

Nhờ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đến nay có tới 90% người dân trong tỉnh hiểu biết cơ bản về hậu quả của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, biết được việc lựa chọn giới tính khi sinh là bất hợp pháp; 90% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ hiểu biết đầy đủ về hậu quả của mất cân bằng giới tính khi sinh đối với việc kết hôn của con cái họ trong tương lai. Tất cả các cơ sở cung cấp dịch vụ siêu âm, nạo phá thai trên địa bàn tỉnh cam kết không hỗ trợ người dân thực hiện lựa chọn giới tính thai nhi.

Tình trạng chênh lệch tỷ số giới tính khi sinh trên địa bàn tỉnh đã có chuyển biến: Năm 2016 là 123,2 trẻ em trai/100 trẻ em gái; năm 2020 là 112,57 trẻ em trai/100 trẻ em gái; năm 2022 là 111,34 trẻ em trai/100 trẻ em gái, năm 2023 là 113,07 trẻ em trai/100 trẻ em gái, đạt chỉ tiêu chiến lược quốc gia đề ra.

Chị N.T.H, xã Sông Khai, thị xã Quảng Yên, Quảng Ninh cho biết: “Hiện tại gia đình tôi đã sinh được hai cháu gái. Cháu lớn thì được 7 tuổi, cháu thứ hai thì được 4 tuổi. Hiện tại và trong tương lai thì gia đình tôi không có ý định sinh cháu thứ ba. Hai vợ chồng tôi muốn nuôi được hai cháu ăn học và trưởng thành tốt hơn”.

Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh đã giảm trong thời gian gần đây. Tuy nhiên do phong tục tập quán, văn hóa và các vấn đề liên quan đến bất bình đẳng giới, nên vẫn còn một bộ phận cán bộ, viên chức, người lao động, người dân coi trọng việc sinh con trai nối dõi. Khoa học công nghệ trong chẩn đoán ngày càng phát triển, dễ dàng tạo cơ hội cho việc lựa chọn giới tính thai nhi. Bởi vậy, tỷ số giới tính khi sinh của tỉnh vẫn chưa ổn định, có những năm vẫn tăng nhẹ.

Ngày 10/10/2022, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch hành động số 245/KH-UBND về thực hiện Đề án kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2022-2025 (giai đoạn II). Mục tiêu chung là khống chế có hiệu quả tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh trở lại mức cân bằng tự nhiên, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ sự phát triển kinh tế – xã hội bền vững của tỉnh. Mục tiêu cụ thể là đưa tỷ số giới tính khi sinh của tỉnh đạt dưới 110 trẻ em trai/100 trẻ em gái vào năm 2025. Để đạt mục tiêu này đòi hỏi các cấp, ngành, địa phương cần vào cuộc tích cực, thực hiện tốt các giải pháp và các hoạt động cụ thể mà Kế hoạch đề ra.

Ngọc Phượng, Mạnh Hùng – CDC QN