Nguy cơ từ sự sống nhân tạo

Một nhà nghiên cứu thực hiện thí nghiệm gen tại viện J.Craig Venter, Mỹ.

Những lo ngại có căn cứ

Khi khuynh hướng tạo ra những mẫu mã mới cho vi sinh vật ngày càng phát triển, người ta bắt đầu lo ngại là những sinh vật nhân tạo đó có thể thoát khỏi tầm kiểm soát của con người. Nhiều tổ chức bảo thủ đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ ngay sau khi nhóm nghiên cứu của Viện J. Craig Venter công bố họ có thể “thay Thượng đế” tạo ra các sinh vật nhân tạo. Các nhà bảo vệ môi trường lo ngại công nghệ này sẽ bị lợi dụng để sản xuất vũ khí sinh học.

Một số nhà khoa học cho rằng, các lợi ích có thể có được từ công nghệ này thực ra đã bị thổi phồng. TS. Helen Wallace thuộc Genewatch UK - một tổ chức chuyên giám sát các hoạt động phát triển công nghệ gen, cho biết: Vi khuẩn nhân tạo có thể sẽ rất nguy hiểm. Bà nói: “Nếu quý vị đưa các sinh vật, thành tố mới vào môi trường thì quý vị rất có thể đã gây hại nhiều hơn đem lại lợi ích. Với việc đưa chúng vào các khu vực ô nhiễm để mong chúng dọn sạch thì thực ra quý vị đang đưa vào một loại ô nhiễm mới. Bởi chúng ta chưa biết là các sinh vật đó sẽ hoạt động ra sao trong môi trường”.

Với cương vị một người rất am hiểu công nghệ tạo ra sự sống, GS. Church cũng thừa nhận: “Một cái gì đó được tạo ra từ phòng thí nghiệm lại có khả năng phân chia thành nhiều lần có thể nguy hiểm hơn cả một thảm họa hạt nhân, vì nó có thể tràn lan khắp thế giới. Bọn khủng bố hoàn toàn có thể lợi dụng sinh học tổng hợp để tạo ra những vũ khí vi khuẩn khủng khiếp”. Vì vậy, nhà di truyền học George Church đã yêu cầu phải thành lập một hệ thống cảnh báo quốc tế. Mọi công trình nghiên cứu máy móc, hóa chất đặc dụng cần thiết để sản xuất phân tử AND cũng như lắp ghép các “cấu kiện” để tạo nên sự sống cần được quản lý theo dõi chặt chẽ.

Mặc dù vậy, TS. Ron Weiss thuộc Đại học Princeton vẫn lo ngại: “Nếu bọn khủng bố muốn thì những quy định kiểu đó cũng không thể ngăn cản được chúng”. Ông và nhiều đồng nghiệp còn cho rằng, những quy định an ninh thái quá sẽ không ngăn chặn được bọn khủng bố nhưng lại có thể bóp chết ngành sinh học tổng hợp từ khi ngành này còn ở giai đoạn sơ sinh.

Hiện nay, tuy trong ngành sinh học tổng hợp đã có một lệnh cấm: cấm sản xuất ra những vi sinh vật “hiếu chiến” chuyên tiêu diệt lẫn nhau. Nhưng các tranh cãi xung quanh vấn đề đạo đức và mặt trái của việc cho ra đời sự sống nhân tạo vẫn không vì thế mà bớt gay gắt!