Cai thuốc lá - Chuyện tưởng dễ mà không dễ

Bị ho, tức mình… bỏ thuốc

Vào những dịp thời tiết thay đổi, con người dễ bị viêm nhiễm đường hô hấp. Hàng năm, tôi thường bị viêm họng đi kèm cảm cúm khoảng tháng 9 - 11, ho suốt đêm, khản cả cổ. Điều trị thuốc men đúng mức thì khoảng 10 ngày, nửa tháng là hết. Trong thời gian bệnh, nhiều lúc thèm điếu thuốc quá, tôi cũng “nhớ nhà châm điếu thuốc, khói huyền bay lên mây” (thơ Hồ Dzếnh) để rồi sau đó ho theo kiểu nói dân gian là ho “lòi chành, té bứa”, cái đầu gục gặc như người điên, ho ói đầy đàm nhớt. Vợ tôi lại có “chính nghĩa” để la: “Đã ho còn hút thuốc!” Bực mình, tôi nghĩ và quyết định: bỏ thuốc. Sợ rằng nói trước bước không qua, tôi lặng thầm hạ quyết tâm nhưng không hề nói với ai.

Bảy ngày đợi mong… lá thuốc lá

Tuần đầu tiên bỏ thuốc là là tuần đau khổ nhất. Đầu tiên là yếu tố quyến rũ vẫn còn nguyên từ bao thuốc con mèo đến hộp quẹt zippo. Thấy miệng thèm thèm, tay vẫn còn nguyên phản xạ muốn đưa lên đưa xuống để phì phèo hít thuốc, nhớ lúc nhả thuốc thành vòng chữ O trong không trung và nhớ tác dụng kích thích của hơi thuốc lá khi hít vào phổi... Trong thời gian trị bệnh viêm họng, việc không hút thuốc được cổ vũ bởi ý tưởng sợ hút vào lại ho “lòi chành, té bứa”. Nhưng rồi khi hết bệnh, nhu cầu thèm thuốc lá lại tăng lên. Nhất là khi trí óc không thể tập trung làm các công việc liên quan đến trí tuệ. Một đề tài nghĩ ra, viết lui, viết tới, viết đi viết lại cũng chỉ được vài trăm từ là nghẽn mạch mà ba viết thì tới ngày, tới giờ là phải bấm nút, “meo” đi. Công việc bị đình trệ đồng nghĩa với thu nhập giảm đi.

Tìm hiểu yếu tố thôi thúc việc nhớ thuốc, tôi mới phát hiện ra một điều: cà phê. Mỗi sáng tôi thường uống cà phê, và khi ngồi bên ly cà phê sáng nóng hổi, khói lên nghi ngút mà không làm một điếu cho thơm... râu thì thật là phí phạm. Ngồi uống cà phê mà không có thuốc lá trông thật là... vô duyên. Khi khám phá ra bạn đồng minh của thuốc lá là cà phê thì tôi lặng lẽ đi đến quyết định: bỏ cà phê luôn. Đến lúc này thì vợ tôi phát hiện đã trên 10 ngày tôi không hút thuốc nên tôi nói thiệt luôn là tôi muốn bỏ thuốc lá, sợ không bỏ được nên không dám nói với ai, nay muốn bỏ luôn cà phê, sáng chỉ uống nuớc trà thôi để khỏi nhớ thuốc lá.

Hội chứng cai thuốc

Trong một hai tháng đầu tính tình tôi thay đổi, dễ bực bội, dễ tức giận, năng suất làm việc giảm sút, tập trung suy nghĩ một vấn đề rất khó khăn, trí óc bị tản mạn. Đó là hậu quả của hội chứng cai thuốc. Từ khói thuốc lá, nicotin kích thích sự phóng thích chất dẫn truyền adreanline tạo ra cảm giác thích thú, ngây ngất qua sự kích hoạt các chất trung gian thần kinh, nhịp tim và huyết áp gia tăng, con người cảm thấy thư giãn, giảm thiểu âu lo, giảm thiểu thèm ăn, cải thiện việc tập trung trí óc tương ứng với mỗi điếu thuốc được hút.

Việc cai thuốc lá trở nên khó khăn vì bị tác động của hội chứng cai thuốc. Vì thế dù tai biến sức khỏe đã được biết, nhiều người vẫn thích hút thuốc dù muốn bỏ hút. Theo tài liệu của Trung tâm Kiểm soát & phòng ngừa dịch bệnh năm 2004 thì ước tính có khoảng 70% số người nghiện thuốc ở Mỹ muốn cai nhưng chỉ có 2,5% thành công.

Các biện pháp hỗ trợ bỏ thuốc lá luôn

Sau khi bỏ thuốc lá, bỏ cà phê, tôi tiến luôn đến các biện pháp bổ sung như tặng hết các hộp quẹt xịn cho bạn bè đang hút thuốc, vứt bỏ gạt tàn thuốc, đi chơi đường xa, bạn bận lái xe nhờ mồi điếu thuốc, tôi chỉ đốt thuốc rồi trao lại chứ không bao giờ mồi thuốc. Chấp nhận năng suất làm việc thấp đồng nghĩa với thu nhập giảm. Bỏ hoàn toàn tư tưởng hút thử lại xem cảm giác như thế nào, bạn mời cương quyết không hút...

Đến nay sau 10 năm bỏ thuốc lá, tôi hoàn toàn bình thường, không có cảm giác thèm thuốc dù trong môi trường bạn bè nhiều người hút...