Bộ trưởng Y tế các nước Đông Nam Á họp khẩn đối phó với Zika

Trước tình hình dịch bệnh do virus Zika diễn biến phức tạp trên Thế giới, đặc biệt gần đây có xu hướng tăng nhanh tại các nước khu vực Đông Nam Á, Bộ Y tế các nước ASEAN, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới khu vực Tây Thái Bình Dương (WHO Tây Thái Bình Dương) và Ban Thư ký ASEAN đã tổ chức cuộc họp trực tuyến đặc biệt về ứng phó với dịch bệnh này vào chiều 19/9.

Tại điểm cầu Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Thị Kim Tiến- Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam chủ trì cuộc họp, cùng với sự tham gia của Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long và lãnh đạo các Vụ/Cục chức năng trực thuộc Bộ Y tế.

Bộ trưởng Y tế các nước ASEAN và WHO Tây Thái Bình Dương họp khẩn ứng phó với Zika

Nhiều quốc gia trong khu vực ghi nhận bệnh nhân mắc Zika

Thông tin tại cuộc họp cho biết, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) hiện nay dịch bệnh do virus Zika đang diễn biến rất phức tạp. Tính đến ngày 19/9, trên thế giới đã có 72 quốc gia và vùng lãnh thổ có sự lưu hành của virus Zika. Tại Đông Nam Á, tính đến ngày 19/9, có 7 quốc gia của ASEAN đã ghi nhận các trường hợp nhiễm virus Zika. Hiện nay có một số nước là: Lào, Brunei, Myanmar chưa ghi nhận có ca bệnh nào. Hầu hết các nước trong khu vực ghi nhận các trường hợp nhiễm virus Zika trong hai năm gần đây. Đặc biệt, từ cuối tháng 8 đến nay, tại Singapore đã bùng phát dịch với số mắc tăng nhanh, có tổng số 368 ca mắc. Kết quả giải trình tự gen cho thấy đây là chủng virus có nguồn gốc châu Á đã từng lưu hành trong những năm 1960, không phải chủng xâm nhập từ châu Mỹ.

Trước tình hình dịch bệnh do vi rút Zika bùng phát tại Singapore, các nước trong khu vực Đông Nam Á đã tăng cường các biện pháp giám sát tại cửa khẩu để chủ động phát hiện sớm và ngăn ngừa các trường hợp xâm nhập.

Theo báo cáo của Cục Y tế Dự phòng, tại Việt Nam, trước tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp trên thế giới, đến ngày 16/9, hệ thống giám sát dịch bệnh đã xét nghiệm 2.672 mẫu bệnh phẩm tại 45 tỉnh, thành phố và đã phát hiện 3 trường hợp dương tính với virus Zika tại Thành phố Hồ Chí Minh, Khánh Hòa, Phú Yên. Đây là ba trường hợp nhiễm virus Zika không có tiền sử đi về từ vùng dịch. Như vậy, Việt Nam cũng đã có sự lưu hành của virus Zika trong cộng đồng.Kết quả giải trình tự gen cho thấy, mẫu virus tại Khánh Hòa có nguồn gốc từ châu Á và mẫu virus tại TP Hồ Chí Minh có nguồn gốc từ châu Mỹ.

Ngoài ra, có 3 trường là công dân nước ngoài ủ bệnh trong thời gian ở Việt Nam (1 công dân Úc, 1 công dân Đức và một người Đài Loan).

Bộ trưởng Y tế các nước ASEAN chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất giải pháp ứng phó Zika

Tại cuộc họp trực tuyến qua video này, các Bộ trưởng Y tế ASEAN, Ban thư ký ASEAN và WHO Tây Thái Bình Dương đã cùng chia sẻ kinh nghiệm cũng như đưa ra đề xuất về phòng chống Zika.

TS. Takeshi, giám đốc chương trình quản lý WHO Tây Thái Bình Dương nêu rõ Tây Thái Bình Dương hiện là khu vực bị ảnh hưởng bởi Zika lớn thứ 2 trên thế giới, với 19 nước đã có ca nhiễm Zika, đây không phải là dịch mới nhưng gần đây ở nhiều nơi trên thế giới có ghi nhận phức tạp. TS. Peter Graaf, văn phòng WHO cho rằng hiện cần đưa BHYT vào phát hiện và điều trị Zika; tìm ra vaccin và biện pháp dịch tễ học để phòng chống Zika, bảo vệ phụ nữ mang thai, vì bệnh truyền nhiễm qua đường tình dục nên cần có biện pháp bảo vệ.

Theo Bộ trưởng Y tế Lào PGS. TS. Bounkong Sihavong, dù Lào chưa ghi nhận ca nhiễm Zika nào, nhưng đảm bảo phòng chống Zika và Ebola theo hướng dẫn của WHO, khống chế các tin đồn về zika là rất cần thiết. Philippines hiện đang tăng cường năng lực phòng thí nghiệm cũng như hướng dẫn phòng Zika cho phụ nữ mang thai và dân thường, đưa BHYT vào phát hiện và điều trị Zika.

Bộ trưởng Y tế Singapore Gan Kim Yong cho biết Zika không phải là căn bệnh mới, và Singapore từ trước đã có kế hoạch ứng phó Zika về mặt lâu dài. Vì chưa có vaccin phòng bệnh, nên đối với ASEAN, giám sát và khống chế vẫn là biện pháp hiệu quả nhất. ASEAN cũng cần có phương hướng bền vững chống Zika về mặt lâu dài.

Bộ trưởng Y tế Thái Lan GS lâm sàng Emeritus Piyasakol Sakolstayadorn cho biết Zika không phải là dịch bệnh mới lạ. Trong quá khứ cho tới nay, Thái Lan đã từng ghi nhận trên 300 trường hợp mắc Zika. Riêng từ đầu năm cho tới nay, có 35 ca mắc Zika ghi nhận tại Thái Lan. GS. Sakolstayadorn bày tỏ tin tưởng trong những năm qua, đã có một vài dịch bệnh và cứ mỗi lần ứng phó với dịch bệnh là ASEAN trở nên lớn mạnh hơn, nâng cao năng lực và ứng phó dịch bệnh hiệu quả hơn, nên ông rất hy vọng ASEAN sẽ đối phó thành công với Zika.

Tại Việt Nam, Bộ Y tế nhận định và dự báo, các ổ dịch virus Zika ở Việt Nam hiện nay là các ca bệnh đơn lẻ, trong thời gian tới Việt Nam có thể tiếp tục ghi nhận thêm các trường hợp mắc bệnh mới. Phát biểu tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho rằng, để ngăn ngừa dịch bệnh do virus Zika, Bộ Y tế và các Bộ ngành liên quan tiếp tục đẩy mạnh giám sát các hành khách nhập cảnh, nhất là các trường hợp đi về từ vùng dịch; song song với đẩy mạnh giám sát Zika tại các cơ sở y tế, đồng thời lấy mẫu bệnh phẩm để xét nghiệm nếu nghi ngờ.

Bộ trưởng Y tế PGS. TS. Nguyễn Thị Kim Tiến chia sẻ diễn biến Zika và tình hình ứng phó ở Việt Nam

Ngoài ra, Bộ trưởng cũng cho biết, Bộ Y tế cũng tăng cường triển khai sử dụng test chẩn đoán Trioplex để giám sát, sàng lọc đồng thời 3 bệnh gồm Zika, sốt xuất huyết, Chikunggunia. Đồng thời, tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng để người dân biết và phòng tránh. Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng sẽ tiếp tục phát động chiến dịch người dân tự diệt muỗi, loăng quăng, bọ gậy…  “Tất cả những biện pháp này cùng với sự vào cuộc và phối hợp của cả hệ thống chính trị, của người dân, cố gắng không để dịch bệnh do vi rút Zika  lây lan và thành dịch lớn ở Việt Nam”.

Bộ trưởng Y tế/Trưởng đoàn 10 nước ASEAN đi đến thống nhất Tuyên bố chung với các nội dung như: Tăng cường hệ thống giám sát của quốc gia và đẩy mạnh các cơ chế đánh giá nguy cơ hiện có của khu vực với sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế. Các nước sẽ đẩy mạnh các cơ chế hiện có để kịp thời chia sẻ thông tin giữa các quốc gia trong khu vực nhằm có được sự đánh giá nguy cơ một cách chính xác; Thực hiện các nghiên cứu, chia sẻ phát hiện mới và bài học kinh nghiệm liên quan đến dịch bệnh do virus Zika.

Tuyên bố chung của các Bộ trưởng Y tế ASEAN về Mối đe dọa Virus Zika tại khu vực

Tuyên bố chung cuộc họp trực tuyến của các Bộ trưởng Y tế ASEAN về Nguy cơ virus Zika tại khu vực nêu rõ trước tình hình lây lan của bệnh dịch do virus Zika gây ra và những biến chứng gắn với nó bao gồm bệnh đầu nhỏ và các rối loạn thần kinh khác, WHO đã tuyên bố zika đã trở thành mối nguy khẩn cấp về y tế công cộng đã được ghi nhận ở 72 quốc gia trên toàn cầu. Nhằm chuẩn bị cho các hoạt động của ứng phó của tất cả các nước thành viên ASEAN đối phó với dịch Zika, bao gồm xây dựng năng lực giám sát, phòng thí nghiệm, kiểm soát vector, truyền thông nguy cơ công cộng, các Bộ trưởng Y tế ASEAN đã nhất trí tăng cường chuẩn bị và ứng phó dịch bệnh do virus Zika gây ra cũng như các bệnh mới nổi và tái xuấ hiện ở khu vực bằng các biện pháp như:

- Tăng cường giám sát dịch trong nước với sự hỗ trợ kỹ thuật của các tổ chức quốc tế, WHO, ASEAN-EOC, Mạng lưới đào tạo dịch tễ học ASEAN+3 (APT-FETN),…

- Có các biện pháp thích hợp để kiểm soát nguy cơ bằng cách tăng cường các phương pháp kiểm soát vector, đảm bảo tiếp cận chuẩn đoán xét nghiệm Zika trong các nước, củng cố mạng lưới phòng thí nghiệm quốc gia và truyền thông thích hợp

- Tiến hành nghiên cứu và chia sẻ kiến thức mới về bệnh liên quan tới virus Zika, thông qua cơ chế hợp tác dựa vào ASEAN gồm APT-FETN, SEAMEO-TROPMED, và các diễn đàn khác khác bao gồm Chương trình An ninh Y tế toàn cầu (GHSA).

Các Bộ trưởng Y tế/Trưởng đoàn của 10 nước ASEAN cũng cam kết triển khai các chiến lược đã đề ra nhằm đảm bảo an ninh y tế và sức khỏe, hạnh phúc cho người dân.