'Amip ăn não không thể tồn tại trong không khí'

Ông Sơn khẳng định, chắc chắn amip ăn não sống trong môi trường nước và phải là nước ngọt, nhiệt độ ấm. Một ít tài liệu có đề cập đến việc amip này có thể sống trong đất, nhưng phải là vùng đất có nước ao tù.

“Kiểu di chuyển của amip là phải dựa vào môi trường nước. Amip di chuyển như sứa vậy, đưa vào môi trường đất khô vào thì nó không thể lưu hành. Từ điều này, có thể khẳng định amip Naegleria fowleri không thể tồn tại trong không khí. Kể cả nước có nhiệt độ lạnh và nước mặn thì amip này cũng không sống được”, bác sĩ Sơn nói.

Theo ông Sơn, trong các loài vi sinh vật, chỉ có nấm, virus và số ít vi khuẩn như lao có thể tồn tại và di chuyển trong không khí.

Quy trình lây bệnh của amip ăn não. Ảnh: CDC

Viện phó Sốt rét - Ký sinh trùng cho biết, amip nói chung và amip ăn não là loại đơn bào sống trên khắp thế giới. Tại Australia, amip ăn não được phát hiện vào năm 1965; ở Mỹ vào năm 1962. Khả năng gây bệnh là rất hiếm. Từ năm 1962 đến nay, cả thế giới chỉ ghi nhận 150 trường hợp mắc bệnh, trong đó Mỹ có 123 ca.

Thời gian ủ bệnh từ 1 đến 14 ngày. Biểu hiện bệnh sau 2-3 ngày. Tỷ lệ mắc nhiều nhất là người từ 18 tuổi trở xuống, chủ yếu nam giới, gắn liền với bơi lội, tiếp xúc với nước, từ mũi lên sàn não, cũng có trường hợp lây amip qua miệng nhưng phải sặc. Tuy nhiên khả năng mắc bệnh là rất hiếm xảy ra.

“Thế giới chưa ghi nhận lây truyền qua đường khác như máu, qua da hay tiêu hóa. Đặc biệt, amip ăn não không lây từ người sang người”, bác sĩ Sơn nói.

Bác sĩ Sơn cũng cho hay, amip ăn não gây viêm não giống như dạng viêm não khác, bệnh nhân sốt cao lơ mơ, sốt cao, cứng gáy. “Có nghĩa bệnh nhân viêm não hay ápxe não do amip là đều nghĩ đến amip ăn não. Một số trường hợp ‘amip tiêu hóa’ vẫn có thể lạc chỗ lên não để gây ápxe”, ông Sơn cho hay.

Theo ông Dương Công Thịnh, Trưởng khoa Ký sinh trùng, Viện phó Sốt rét - Ký sinh trùng, amip ăn não có 3 thể. Loại ký sinh trùng này có thể gây bệnh khi ở thể hoạt động và thể doi. Lúc này, amip ăn não sống trong môi trường nước với vòng đời vài ngày.

“Dạng bào nang (kén) tồn tại trong môi trường rất nhiều năm, tuy nhiên ở dạng này amip lại không gây bệnh. Cách phòng tốt nhất là không nên tắm ao hồ sông suối nước tù, không nên tắm hồ khử trùng không tốt. Dùng thuốc nhỏ mũi mắt phải cẩn thận chọn nước sạch”, ông Thịnh nói.

Cũng theo các chuyên gia ký sinh trùng, amip tồn tại trong nước sông hồ nhưng người dân không nên hoang mang, bởi loại amip này sẽ chết khi nước đã được đun sôi.

Cuối tháng 8, tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới TP HCM, bệnh nhân đầu tiên là thanh niên 25 tuổi ở Phú Yên được xác định tử vong do amip Naegleria fowleri. Anh này bị amip xâm nhập sau khi lặn bắt trai ở hồ gần nhà.

Cũng trong tháng 8, một bé trai 6 tuổi tử vong, kết quả xét nghiệm sau đó cho kết quả mô não dương tính với amip Naegleria fowleri. Cơ quan chức năng tiến hành điều tra dịch tễ nhưng không tìm thấy nguyên nhân gây bệnh cho bé. Lý do là bé bị bại não nằm một chỗ, không tiếp xúc với các môi trường có amip lưu hành.

Chiều 20/9, từ một số tài liệu nghiên cứu, đại diện Trung tâm Pháp y TP HCM, nơi lấy mẫu xét nghiệm trường hợp bé trai này - nghi ngờ bé có thể bị mắc bệnh do amip có trong đất và từ đó có thể có trong không khí, vì không khí có cả bụi.