Vui xuân không quên đo huyết áp

Tết là khoảng thời gian sinh hoạt của nhiều gia đình bị xáo trộn mạnh mẽ. Đối với người cao tuổi và người bệnh tăng huyết áp, sự thay đổi này tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Thứ nhất là chế độ ăn uống. Mâm cỗ Tết truyền thống của người Việt nói chung và người Quảng Ninh nói riêng thường rất thịnh soạn. Các món ăn đặc trưng như bánh chưng, giò chả, dưa hành muối, các loại thực phẩm chế biến sẵn thường chứa lượng muối và chất béo bão hòa rất cao. Việc tiêu thụ quá nhiều muối và chất béo trong thời gian ngắn là tác nhân trực tiếp làm tăng huyết áp và gây gánh nặng cho hệ tim mạch.

Thứ hai là “văn hóa chén rượu đầu xuân”. Những lời chúc tụng nhau bằng rượu, bia là điều khó tránh khỏi trong các buổi gặp mặt. Tuy nhiên, việc lạm dụng rượu bia không chỉ gây hại cho gan, dạ dày mà còn kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tim đập nhanh và co mạch, dẫn đến tăng huyết áp kịch phát.

Thứ ba là sự xáo trộn nhịp sinh học và tâm lý. Những lo toan chuẩn bị Tết, việc thức khuya đón giao thừa, di chuyển liên tục để chúc Tết họ hàng, hay những cảm xúc vui buồn quá mức đều có thể gây căng thẳng (stress), ảnh hưởng xấu đến huyết áp. Nguy hiểm hơn, trong không khí bận rộn, nhiều người bệnh “quên” uống thuốc hoặc uống không đúng giờ, khiến huyết áp không được kiểm soát.

Đặc biệt, với đặc thù thời tiết của Quảng Ninh vào dịp Tết thường là mùa đông xuân, trời rét đậm và ẩm ướt. Nhiệt độ thấp làm cho các mạch máu co lại, tăng cản trở dòng máu, từ đó dẫn đến tăng huyết áp. Đây là yếu tố nguy cơ rất lớn đối với người cao tuổi trong tỉnh khi đi lại chúc Tết hay tham gia các lễ hội đầu xuân.

Nhiều người vẫn giữ quan niệm sai lầm rằng chỉ cần đo huyết áp khi thấy đau đầu, chóng mặt. Thực tế, tăng huyết áp đa phần không có triệu chứng rõ ràng. Khi các dấu hiệu xuất hiện thì thường bệnh đã gây tổn thương cơ quan đích hoặc đang trong cơn tăng huyết áp nguy cấp.

Do đó, theo các chuyên gia tim mạch, việc duy trì thói quen đo huyết áp hằng ngày tại nhà là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để “giám sát” sức khỏe trong dịp Tết.

Việc đo huyết áp thường xuyên giúp phát hiện sớm những dao động bất thường – điều rất dễ xảy ra khi chế độ ăn ngủ thay đổi ngày Tết. Nắm được chỉ số huyết áp giúp người bệnh và gia đình chủ động điều chỉnh ngay chế độ sinh hoạt, hoặc liên hệ y tế kịp thời, tránh các biến chứng đáng tiếc như tai biến mạch máu não. Biết rõ huyết áp của mình đang ở mức an toàn cũng giúp người cao tuổi tự tin và yên tâm hơn khi tham gia các hoạt động vui xuân.

Để hưởng một cái Tết trọn vẹn niềm vui và sức khỏe, người dân Quảng Ninh, đặc biệt là người cao tuổi, cần tuân thủ các nguyên tắc vàng sau đây:

Kỷ luật trong việc đo huyết áp và dùng thuốc: Dù bận rộn đến đâu, hãy dành vài phút mỗi ngày để đo huyết áp. Với người đang điều trị ổn định, nên đo 1-2 lần/ngày; người có huyết áp chưa ổn định cần đo thường xuyên hơn theo chỉ dẫn bác sĩ. Hãy chọn một thời điểm cố định trong ngày, nghỉ ngơi thư giãn 5-10 phút trước khi đo để có kết quả chính xác nhất. Tuyệt đối không được tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều lượng thuốc huyết áp ngay cả khi cảm thấy khỏe mạnh trong những ngày Tết.

“Vật bất ly thân” trên mọi hành trình du xuân: Khi đi chúc Tết họ hàng xa, về quê hay tham gia các lễ hội xuân, hãy biến máy đo huyết áp cá nhân thành vật dụng không thể thiếu trong hành lý. Đồng thời, cần chuẩn bị đủ cơ số thuốc huyết áp dự phòng cho cả chuyến đi để đảm bảo việc uống thuốc không bị gián đoạn.

Kiểm soát chế độ ăn uống: Hãy thực hiện chế độ ăn nhạt, hạn chế chấm thêm nước mắm, muối tiêu; tránh xa các thực phẩm ướp muối mặn như dưa cà, cá khô. Đối với rượu bia, nam giới không nên uống quá 2 đơn vị cồn/ngày, nữ giới không quá 1 đơn vị cồn/ngày (tương đương khoảng 1-2 lon bia hoặc 1-2 ly rượu vang nhỏ). Hãy tận dụng mâm cơm ngày Tết để bổ sung nhiều rau xanh, trái cây tươi giàu kali như chuối, cam, bưởi, rau họ cải... giúp hỗ trợ ổn định huyết áp.

Sinh hoạt điều độ và giữ ấm: Cố gắng duy trì giấc ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm. Khi ra đường du xuân trong thời tiết lạnh giá của Quảng Ninh, cần mặc đủ ấm, đặc biệt giữ ấm vùng đầu, cổ và ngực. Duy trì vận động nhẹ nhàng như đi bộ 30 phút mỗi ngày cũng giúp khí huyết lưu thông tốt hơn.

Sức khỏe là vốn quý nhất để khởi đầu một năm mới hanh thông. Với người cao tuổi, món quà Tết ý nghĩa nhất chính là sự quan tâm, chăm sóc sức khỏe từ con cháu. Hãy cùng nhau nhắc nhở và thực hiện “Vui Xuân không quên đo huyết áp” để mỗi khoảnh khắc sum vầy của gia đình Việt trong dịp Tết cổ truyền đều trọn vẹn tiếng cười và sự an tâm.

Hải Ninh - CDC