“Bẫy” muối trên mâm cỗ ngày Xuân: Lời cảnh báo cho sức khỏe

Sự thật giật mình về lượng muối tiêu thụ ngày Tết

Muối (Natri) là khoáng chất cần thiết cho cơ thể, nhưng ăn quá nhiều lại là nguồn gốc của nhiều bệnh tật nguy hiểm. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế Việt Nam, một người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5g muối/ngày (tương đương khoảng 1 thìa cà phê đầy).

Thế nhưng, các số liệu điều tra cho thấy người Việt Nam hiện đang tiêu thụ trung bình gần 10g muối/ngày, gấp đôi mức khuyến nghị. Điều đáng lo ngại là vào dịp Tết Nguyên đán, con số này có xu hướng tăng vọt, vượt xa ngưỡng an toàn.

Tại sao chúng ta lại ăn mặn hơn vào ngày Tết? Câu trả lời không chỉ nằm ở lọ gia vị trên bàn ăn. Theo Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), khoảng 80% lượng muối chúng ta nạp vào cơ thể không đến từ việc nêm nếm khi nấu ăn hay chấm trên bàn ăn, mà nó là “muối ẩn” nằm sẵn trong các thực phẩm chế biến, thực phẩm công nghiệp và các món ăn truyền thống. Mâm cỗ ngày Tết chính là nơi tập trung dày đặc các loại “muối ẩn” này.

Nhận diện những “kho muối” di động trên mâm cỗ

Đối với người dân Quảng Ninh, mâm cỗ Tết không thể thiếu những món ăn đặc trưng, đậm đà bản sắc. Tuy nhiên, chính quy trình chế biến để tạo nên hương vị và khả năng bảo quản lâu dài cho những món ăn này lại vô tình biến chúng thành món ăn chứa lượng muối khổng lồ:

Nhóm thực phẩm muối chua, lên men: Dưa hành, củ kiệu, dưa món là những món chống ngán tuyệt vời bên cạnh các món thịt mỡ. Tuy nhiên, bản chất của quá trình muối dưa là ngâm thực phẩm trong dung dịch nước muối ưu trương. Dù khi ăn có vị chua lấn át, nhưng lượng natri ngấm trong từng lát dưa hành là rất cao.

Nhóm thịt chế biến sẵn (Giò, chả, thịt nguội): Giò lụa, giò xào, chả quế… là những món ăn tiện lợi và phổ biến. Để tạo độ dai giòn, hương vị đậm đà và bảo quản được lâu trong những ngày Tết, nhà sản xuất buộc phải sử dụng lượng muối và các phụ gia chứa natri (như muối diêm) khá lớn. Vài lát giò trong một bữa ăn có thể đã chiếm phần lớn lượng muối cho phép cả ngày.

Bánh chưng, bánh tét và các món kho: Bánh chưng tuy có vị thanh nhưng phần nhân thịt, đậu xanh thường được tẩm ướp kỹ với muối, nước mắm để tránh bị hỏng. Bên cạnh đó, các món thịt kho tàu, thịt đông, những món ăn được nấu cô đặc, kho đi kho lại nhiều lần trong ngày Tết sẽ khiến lượng muối tích tụ ngày càng nhiều trong thực phẩm.

Đồ ăn vặt và thực phẩm khô: Các loại hạt (hạt bí, hạt hướng dương, hạt điều rang muối), khô bò, khô gà lá chanh, các loại bánh quy mặn… thường được tẩm ướp rất nhiều muối và gia vị để kích thích vị giác, khiến chúng ta ăn không ngừng.

Hệ lụy khôn lường khi “sập bẫy” muối

Việc nạp một lượng lớn natri vào cơ thể trong thời gian ngắn dịp Tết sẽ gây ra những tác động cấp tính và lâu dài lên hệ tim mạch. Khi ăn mặn, nồng độ natri trong máu tăng cao, cơ thể buộc phải giữ nước lại để pha loãng, dẫn đến tăng thể tích tuần hoàn và làm tăng huyết áp.

Đối với người cao tuổi, đặc biệt là người có tiền sử tăng huyết áp, suy thận hoặc bệnh tim mạch, mâm cỗ Tết “quá mặn” kết hợp với tiết trời lạnh ẩm đặc trưng của mùa Xuân vùng Đông Bắc là một sự cộng hưởng nguy hiểm. Nó có thể là yếu tố khởi phát các cơn tăng huyết áp kịch phát, gây ra đột quỵ não, nhồi máu cơ tim hoặc suy tim cấp ngay trong những ngày đầu năm.

Bí quyết “né bẫy”, đón Tết an toàn

Để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình mà vẫn tận hưởng trọn vẹn hương vị ngày Tết, người dân cần chủ động thực hiện lối sống giảm ăn mặn theo các khuyến cáo của Bộ Y tế:

Thay đổi thói quen khi nấu nướng: Hạn chế tối đa việc sử dụng muối, bột canh, nước mắm khi tẩm ướp và chế biến; Hãy nếm thức ăn trước khi quyết định nêm thêm gia vị; Ưu tiên các phương pháp luộc, hấp thay vì kho, rim, rang muối; Sử dụng các loại gia vị tự nhiên (chanh, tỏi, ớt, tiêu, gừng, các loại rau thơm như mùi tàu, thì là, húng quế…) để tăng hương vị cho món ăn, thay thế cho vị mặn của muối.

Thay đổi thói quen “ăn bát cơm, chấm bát mắm”: Nếu cần chấm, hãy chỉ chấm nhẹ đầu đũa/miếng thức ăn; Pha loãng nước chấm: Sử dụng chanh, tỏi, ớt, nước lọc để pha loãng nước mắm nguyên chất; Hạn chế ăn các món dưa muối, cà muối. Nếu ăn, có thể rửa sơ qua bằng nước sôi để nguội hoặc vắt bớt nước để giảm độ mặn; Kiểm soát khẩu phần các loại thịt chế biến sẵn (giò chả, xúc xích…).

Cân bằng dinh dưỡng: Tăng cường rau xanh và trái cây tươi trong mâm cỗ Tết. Đây là nguồn cung cấp Kali dồi dào, giúp cơ thể tăng đào thải Natri qua đường nước tiểu, góp phần ổn định huyết áp.

Tết là để vui, để khỏe. Đừng để thói quen ăn mặn làm gánh nặng cho trái tim. Một chút thay đổi nhỏ trong việc lựa chọn và chế biến thực phẩm ngày Tết sẽ là món quà sức khỏe vô giá dành tặng cho chính mình và những người thân yêu trong mùa Xuân mới.

Hải Ninh – CDC